![]() |
A U.S. soldier provides security for a patrol in a village near Manbij, Syria, in June 2018. (U.S. Army photo by Staff Sgt. Timothy R. Koster) |
Πριν από περίπου δέκα χρόνια, το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και τη Συρία, ή ISIS, σάρωσε τη Μεσοποταμία. Στην κορύφωσή του, ήλεγχε μεγάλες εκτάσεις της ιρακινής και συριακής επικράτειας, που ισοδυναμούσαν σε μέγεθος με τη Μεγάλη Βρετανία, υποτάσσοντας περισσότερους από 10 εκατομμύρια ανθρώπους στη βάναυση διακυβέρνησή του. Παρόλο που το "χαλιφάτο" έχασε τον κρατικό μηχανισμό του πριν από χρόνια, το ISIS παραμένει μια καταστροφική δύναμη, λειτουργώντας σε κρυφούς πυρήνες και οργανώνοντας θανατηφόρες ενέδρες στο Ιράκ και τη Συρία.
Giorgio Cafiero - responsiblestatecraft.org / Παρουσίαση Freepen.gr
Τα απομεινάρια του ISIS διεξάγουν πρόσφατα επιθέσεις με χτυπήματα και ενέδρες στις συριακές επαρχίες Ντέιρ Εζόρ, Χομς και Ράκα. Στόχοι ήταν οι Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG) υπό κουρδική ηγεσία, ο Συριακός Αραβικός Στρατός (SAA) και οι υποστηριζόμενες από το Ιράν πολιτοφυλακές που συντάσσονται με την κυβέρνηση του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, συμπεριλαμβανομένης της αφγανικής σιιτικής ταξιαρχίας Fatemiyoun.
Το ISIS συνεχίζει να αποτελεί "σημαντική απειλή στη Συρία", δήλωσε ο Danny Makki, αναλυτής που καλύπτει τη Συρία, στο Responsible Statecraft. "Η ομάδα διατηρεί την ικανότητα να διεξάγει θανατηφόρες επιθέσεις ανταρτών και επιχειρήσεις δολιοφθοράς, οι οποίες, παρά τη μειωμένη παρουσία της ομάδας, έχουν προκαλέσει σημαντικές απώλειες ζωών σε κουρδικές και συριακές κυβερνητικές περιοχές της χώρας". Το ISIS, εξήγησε ο Makki, "δε λειτουργεί από μια συγκεκριμένη περιοχή - δεν υπάρχει μεγάλη πόλη ή βάση που να έχουν, οπότε είναι δύσκολος ο πόλεμος [εναντίον τους]".
Η Al-Sukhnah, που βρίσκεται στην επαρχία Χομς της ανατολικής Συρίας, είναι μια πόλη στρατηγικής σημασίας που έχει επανειλημμένα γίνει στόχος επιθέσεων του ISIS. Σύμφωνα με τον Makki, το ISIS έφτασε πρόσφατα κοντά στην κατάληψή της. Πριν από ένα χρόνο, το ISIS πραγματοποίησε την πιο θανατηφόρα τρομοκρατική επίθεση από τον Ιανουάριο του 2022, σφαγιάζοντας 53 Σύριους που μάζευαν τρούφες της ερήμου κοντά στην al-Sukhnah. Στην επαρχία Χομς, οι δυνάμεις του ISIS σκότωσαν τουλάχιστον 14 στρατιώτες της SAA κοντά στην αρχαία πόλη της Παλμύρας μόλις τον περασμένο μήνα.
Συζήτηση για την στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ
Η πιθανότητα αναζωπύρωσης του ISIS δεν μπορεί να αποκλειστεί δεδομένης της αυξανόμενης αστάθειας που προκαλείται από την επέκταση του πολέμου του Ισραήλ κατά της Γάζας σε όλο το Λεβάντε με την κλιμάκωση των επιθέσεων "tit-for-tat" μεταξύ του αμερικανικού στρατού και των ομάδων που πρόσκεινται στο Ιράν τόσο στη Συρία όσο και στο Ιράκ. Εν μέσω συζητήσεων στην Ουάσινγκτον σχετικά με το μέλλον της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Συρία, οι παράγοντες που σχετίζονται με το ISIS -μαζί με τα συμφέροντα των ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της ιρανικής και ρωσικής επιρροής στη Μέση Ανατολή, διατηρώντας παράλληλα το καθεστώς Άσαντ αδύναμο- αποκτούν βαρύτητα.
Μια ανησυχία που εκφράζεται από πολλούς αξιωματούχους στην Ουάσινγκτον είναι η πιθανότητα ότι μια αποχώρηση των περίπου 900 αμερικανικών στρατευμάτων στη Συρία θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια εκρηκτική επιστροφή του ISIS. Το αν οι ανησυχίες αυτές είναι βάσιμες ή όχι είναι συζητήσιμο. Παρ' όλα αυτά, δεδομένης της αποτυχημένης αποχώρησης από το Αφγανιστάν τον Αύγουστο του 2021, η κυβέρνηση Μπάιντεν δεν επιθυμεί η αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από άλλη χώρα να καταλήξει σε κατάληψη από βίαιους εξτρεμιστές.
"Οι χώροι κράτησης και εκτοπισμού που σχετίζονται με το ISIS και βρίσκονται υπό κουρδικό έλεγχο αποτελούν μια σημαντική, λανθάνουσα απειλή", δήλωσε η Mona Yacoubian, ανώτερη σύμβουλος στο Ινστιτούτο Ειρήνης των ΗΠΑ.
"Εάν οι Κούρδοι για κάποιο λόγο - για παράδειγμα, εάν δεχθούν μεγάλη τουρκική επίθεση ή εάν οι ΗΠΑ αποσυρθούν από τη Συρία - δεν είναι πλέον σε θέση να διατηρήσουν τον έλεγχο αυτών των χώρων, το ISIS θα ξαναβγεί σχεδόν εν μία νυκτί στο προσκήνιο ως ισχυρή δύναμη", δήλωσε η Yacoubian στην RS. "Μόνο οι χώροι κράτησης του ISIS κρατούν περίπου 10.000 μαχητές του ISIS, έναν πραγματικό "στρατό του ISIS υπό κράτηση", ο οποίος θα μπορούσε γρήγορα να αποτελέσει μια σημαντική απειλή για τα παγκόσμια συμφέροντα, εάν απελευθερωθούν".
"Εάν ξαφνικά δείτε χιλιάδες σκληροτράχηλους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους να απελευθερώνονται [από τις φυλακές που ελέγχονται από τους Κούρδους], τότε ναι, θα έχετε πρόβλημα σε αυτές τις περιοχές πολύ σύντομα", συμφώνησε ο Aron Lund, συνεργάτης του Century International που επικεντρώνεται στη Συρία.
Η άποψη του Γιακουμπιάν είναι πως η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Συρία "έχει πέσει θύμα της ίδιας της επιτυχίας της". Διατηρώντας ένα στρατιωτικό αποτύπωμα στη χώρα, το οποίο έχει κοστίσει στις ΗΠΑ σχετικά λίγο σε αίμα και θησαυρούς, η Ουάσινγκτον "επέτρεψε μια ισχυρή κουρδική δύναμη εταίρων που μπόρεσε να βοηθήσει στην σταθεροποίηση της περιοχής και κυρίως να φυλάξει και να ελέγξει τους χώρους κράτησης και εκτόπισης που σχετίζονται με το ISIS".
"Αυτή η αφανής επιτυχία έχει ουσιαστικά περάσει κάτω από το ραντάρ", υποστήριξε ο Yacoubian. Καταλήγει τελικά σε "μια περίπτωση όπου η απουσία κάποιου γεγονότος, δηλαδή η μεγάλη αναζωπύρωση του ISIS, είναι η επιτυχία. Είναι ως γνωστόν δύσκολο να διατυμπανίσεις ένα μη-γεγονός ως επιτυχία!".
Άλλοι εμπειρογνώμονες, ωστόσο, απορρίπτουν αυτή την ιδέα ότι η συνεχιζόμενη κατοχή από τις ΗΠΑ περίπου του ενός τρίτου του εδάφους της Συρίας έχει καταστήσει τη χώρα ή την περιοχή ασφαλέστερη από το ISIS.
Το επιχείρημα πως ο τερματισμός της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Συρία θα ενδυνάμωνε κατά κάποιον τρόπο το ISIS είναι "απολύτως γελοίο", κατηγορεί τον Karim Emile Bitar, ο οποίος διδάσκει διεθνείς σχέσεις στο Πανεπιστήμιο Saint Joseph της Βηρυτού.
"Αυτοί που πλασάρουν τέτοιου είδους επιχειρήματα φαίνεται ότι ζουν σε άλλο πλανήτη τα τελευταία 30 χρόνια", υποστήριξε ο Bitar. "Έχουμε πλέον πολλές αποδείξεις ότι είτε στο Ιράκ είτε στη Συρία [...] η παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων στο έδαφος είναι στην πραγματικότητα αυτό που ενδυναμώνει και δίνει τη δυνατότητα σε αυτές τις ομάδες και τροφοδοτεί την προπαγάνδα τους".
Ο Λιβανέζος μελετητής επισήμανε τη συνέντευξη του Μπαράκ Ομπάμα στο VICE News το 2015, στην οποία ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ υποστήριξε πως το ISIS ήταν άμεσος διάδοχος της Αλ Κάιντα στο Ιράκ, η οποία η ίδια άνθισε ως αποτέλεσμα της αμερικανικής εισβολής και κατοχής του 2003. Ο Ομπάμα το χαρακτήρισε ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ακούσιων συνεπειών και προέτρεψε τους υπεύθυνους χάραξης εξωτερικής πολιτικής στο μέλλον να στοχεύουν πριν πυροβολήσουν.
Υπάρχουν πολλά να πούμε για την ευθύνη της καταστροφικής εισβολής της κυβέρνησης του Τζορτζ Μπους στο Ιράκ για τη δημιουργία και την άνοδο του ISIS. Αλλά πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε ότι ο τρόπος με τον οποίο οι ΗΠΑ θα αποχωρήσουν από τη Συρία, αν το αποφασίσουν, έχει σημασία. Μεταξύ άλλων ερωτημάτων που πρέπει να εξεταστούν είναι, με ποιους τοπικούς παράγοντες θα συντονίσει η Ουάσινγκτον την αποχώρηση; Και πώς θα έμοιαζε αυτός ο συντονισμός;
"Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος βραχυπρόθεσμης αναστάτωσης και σύγκρουσης, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχωρήσουν χωρίς επαρκείς διευθετήσεις με άλλους παράγοντες στην περιοχή", σύμφωνα με τον Lund. "Η αλλαγή ενός μακροχρόνιου status quo είναι πάντα επικίνδυνη, ακόμη και αν πρόκειται για ένα μη ικανοποιητικό status quo -ή ακόμη και για ένα πραγματικά κακό status quo".
"Σε περίπτωση που η σημερινή αρχιτεκτονική ασφαλείας καταρρεύσει, όπως μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ, είναι πιθανό το Ισλαμικό Κράτος να το εκμεταλλευτεί αυτό και να αποκτήσει δύναμη και επιρροή", πρόσθεσε. Ο Λουντ σημείωσε επίσης ότι "μια μετεωρική άνοδος του τύπου του 2013, 2014 δεν φαίνεται καθόλου πιθανή, επειδή έχουν αλλάξει τόσα πολλά και οι άνθρωποι έχουν πλέον επίγνωση του προβλήματος".
Υπάρχουν αναμφίβολα πολλά πειστικά επιχειρήματα για τους λόγους για τους οποίους ο αμερικανικός στρατός πρέπει να αποχωρήσει από τη Συρία. Όμως ο συντονισμός αυτής της αποχώρησης με τους τοπικούς φορείς θα είναι το κλειδί, αν πρόκειται να στερηθεί το ISIS την ευκαιρία να εκμεταλλευτεί το χάος, κάτι που η ομάδα ιστορικά έκανε πολύ αποτελεσματικά.